Cần tới 17 năm để xóa độc quyền ngành điện là quá lâu! NhiềuĐại biểu Quốc hội yêu cầu phải rút ngắn lộ trình này
ghế văn phòng. Còn Bộ trưởng BộCông Thương cho rằng, tiến tới cạnh tranh thị trường điện phải rất thậntrọng.Thanh tra xong 16 công ty điện ngoài EVNDự thảo luật Giá: Khó xử với điện và xăng dầuNhà thầu TQ xử lý rò rỉ thủy điện Sông Tranh 2Xem bài khác trên Vef.vnLiên tục lỗi hẹn Theo ĐB Bùi MạnhHùng, tỉnh Bình Phước đã bức xúc: “Không cần phải phân tích nhiều vềnhững hệ lụy phát sinh do độc quyền điện – xăng gây ra, vậy mà thế độcquyền này lại tồn tại quá lâu
đèn pha led máy phát điện . Tại sao yêu cầu phá độc quyền rất cấpbách nhưng lộ trình để xóa độc quyền như của ngành điện lại có thể kéodài tới 17 năm? Bao giờ sẽ chấm dứt độc quyền?”
Con số 17 năm hình thành thị trường điện hay bản chất chính là xóa độc quyền ngành điện trên thực tế đã trở thành “luật”. Tháng1/2006, Quyết định 26 của Thủ tướng đã quy định cứng về 3 cấp độ chothị trường điện. Từ năm 2005- 2014, cấp độ 1 sẽ cạnh tranh ở khâu phátđiện, từ năm 2015-2022, cấp độ 2 sẽ cạnh tranh ở khâu bán buôn điện vàsau năm 2022 trở đi, cấp độ 3, bắt đầu cạnh tranh ở khâu bán lẻ điện.Khi đó, điện cũng như internet, sẽ có nhiều nhà cung ứng bán lẻ và ngườidân có quyền chọn nhà cung cấp điện nào tốt nhất, giá rẻ nhất.Chưavội bàn vì sao phải cần tới 17 năm để thiết lập thị trường điện, vìsao, phải xây dựng thị trường theo kiểu bổ ngang và tuần tự, lần lượtnhư vậy thì ngay cả việc làm cho đúng tiến độ lộ trình, EVN và Bộ CôngThương cũng liên tục lỗi hẹn, chậm trễ nhiều lần. Nếu như ở cấpđộ đầu tiên của thị trường điện, bước thí điểm phải được hoàn thành ngaytừ năm 2008 thì rốt cục, bước này chỉ vừa mới thực hiện từ 1/7 nămngoái. Bước thứ hai, vận hành thị trường phát điện cạnh tranhchính thức phải bắt đầu từ năm 2009 nhưng theo công bố của Công Thươnggần đây, ngày 1/7 tới mới khởi động được bước chính thức này. Khôngchỉ làm chậm, cấu trúc thị trường phát điện cạnh tranh cũng không đượcđúng như Quyết định 26 của Thủ tướng yêu cầu. Đáng lẽ, kết thúc bước thíđiểm, các nhà máy điện lớn trong hệ thống đang thuộc EVN phải chuyểnthành các công ty phát điện độc lập IPP, dưới dạng Công ty Nhà nước độclập. Các nhà máy điện còn lại sẽ phải chuyển thành các công ty cổ phần.Đây là điều kiện quan trọng để bước vào một thị trường phát điện cạnhtranh hoàn chỉnh. Thực tế thì ngược lại. Ba Tổng công ty phátđiện độc lập 1, 2, 3 chỉ vừa có quyết định thành lập hôm 1/6 vừa qua vàmô hình vẫn là trực thuộc 100% của EVN. Đến khi nào 3 đơn vị này cổ phầnhóa và tách khỏi EVN thì chưa rõ.Khâu phát điện cạnh tranh đãbị chậm trễ tới 3 năm. Chỉ còn 2 năm nữa đã phải xong thị trường ở khâubán buôn trong khi suốt thời gian qua, Bộ Công Thương và EVN chưa cóđộng thái nào cho thấy đã bắt tay thiết kế thị trường điện cấp độ thứhai này. Thận trọng... rồi vẫn giữ độc quyềnBộ trưởng BộCông Thương Vũ Huy Hoàng cũng thừa nhận rằng, nếu tiếp tục kéo dài tìnhtrạng hiện nay thì sẽ dẫn đến thị trường điện thiếu sự cạnh tranh lànhmạnh, động lực để phát triển ngành điện sẽ có những hạn chế và ảnh hưởngđến quyền lợi của người tiêu dùng.Tuy nhiên, lý giải vì sao phảikéo dài lộ trình xóa độc quyền ngành điện, Bộ trưởng Hoàng lại cho rằng,thị trường điện đối với Việt Nam là một vấn đề hết sức mới mẻ, phức tạpphải có thời gian để vừa làm, vừa hoàn chỉnh. Điện là một mặt hàng đặcbiệt liên quan đến toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội nên bất cứ một sựthay đổi nào cũng sẽ ảnh hưởng đến đời sống kinh tế dân sinh. Chính vìthế bước đi phải thận trọng. Đây cũng là yêu cầu của Chính phủ đặt racho Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, các bộ có liên quan.Bộ trưởngHoàng cũng chỉ hứa rằng, việc có rút ngắn được hơn lộ trình này haykhông còn phụ thuộc vào những điều kiện chúng ta có thể thực hiện. Nếucó điều kiện rút ngắn được phân khúc nào thì sẽ cố gắng.Tuy nhiên, theo các ĐB Quốc hội, Bộ Công Thương vẫn chưa có một kế hoạch quyết liệt xóa bỏ độc quyền EVN.Thậntrọng là đúng nhưng không có nghĩa được phép chậm trễ, lỗi hẹn và trìhoãn. Đáng tiếc rằng, sau 7 năm tái thiết thị trường điện một cách thậntrọng tính từ khi có Quyết định của Thủ tướng, vị thế độc quyền của EVNvẫn không có gì thay đổi đáng kể. Tính đến năm 2011, EVN vẫn đang sởhữu khoảng 57% tổng công suất đặt nguồn điện toàn hệ thống. Nếu tínhcả các nguồn điện do EVN nắm giữ cổ phần chi phối thì lên tới khoảng 67%tổng công suất đặt toàn hệ thống. Các nhà đầu tư nước ngoài và tư nhân trong nước khác chỉ mới tham gia khoảng 9% tổng công suất đặt nguồn điện toàn hệ thống. Phầncòn lại của hệ thống nguồn điện là do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, Tậpđoàn Than và khoáng sản Việt Nam, Tổng công ty lắp máy Việt Nam và Tổngcông ty Sông Đà vừa qua đã sáp nhập lại là Tập đoàn xây dựng công nghiệpViệt Nam v.v..) đảm nhiệm. Hiện nay, EVN vẫn đang chiếm lĩnhkhoảng 90% thị phần bán lẻ điện năng trên cả nước. Phần còn lại do cáctổ chức kinh doanh điện khác thực hiện. Đặc biệt, các vấn đề mấuchốt quyết định sự bình đẳng, minh bạch trong cạnh tranh là công ty muabán điện và Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia cũng vẫn đang thuộcEVN.Điều này sẽ là một rào cản lớn đẩy lùi nỗ lực hình thànhthị trường điện. ĐB Nguyễn Lâm Thành, Lạng Sơn đã dẫn chứng,ngay ở giai đoạn phát điện cạnh tranh thí điểm vừa qua, nhiều công tythủy điện nhỏ đã bị ép giá rất thấp, chỉ còn 600 đồng/kWh chứ không đượcđến 800-900 đồng như Bộ cho biết. Vì họ không thể cạnh tranh nổi vớicác nhà máy thủy điện lớn của EVN.Vì lẽ đó, GS Nguyễn Minh Duệ vànhiều ĐB Quốc hội khác đều cho rằng, lộ trình hình thành thị trường điệnđang rất cứng nhắc. Xóa bỏ độc quyền của EVN là điều cấp thiết nhất vàmuốn có một thị trường lành mạnh thực sự thì thiết kế thị trường ở khâuphát điện, bán buôn, bán lẻ hoàn toàn có thể thực hiện xen kẽ. Càngđể lâu thì càng bất lợi cho nền kinh tế. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn SinhHùng cũng bày tỏ quan điểm, mặc dù rất khó khăn và phải thận trọng, BộCông Thương cần lấy thêm ý kiến của chuyên gia và nghiên cứu xem có thểđẩy nhanh hơn quá trình thị trường đối với ngành điện không. Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: "Xóa bỏ độc quyền điện, trong đó có độc quyền tự nhiên là phức tạp. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thực hiện qua các bước hết sức thận trọng. Khi đưa cạnh tranh vào ngành điện để hoạt động một cách có hiệu quả thì đồng thời, vẫn phải đáp ứng được các yêu cầu cơ bản: nhu cầu điện ngày càng tăng, cạnh tranh của thị trường là lành mạnh, không gián đoạn, không gây hỗn loạn trong thị trường điện. Trong quyết định của Thủ tướng Chính phủ, từng cấp độ thị trường điện đều phải thực hiện các bước thử nghiệm, nếu có những nhược điểm thì phải khắc phục nhược điểm đó và phải khẳng định bước thử nghiệm thực hiện tốt mới được chuyển bước sang bước mới. Một trong những lý do vừa rồi làm chậm là liên quan đến việc chúng ta phải thực hiện các giải pháp để ứng phó tác động của khủng hoảng kinh tế cũng như tài chính của thế giới đối với chúng ta. Các doanh nghiệp điện lực bị tác động, đều gặp khó khăn về tài chính nên việc thử nghiệm thị trường điện lực cũng phải tính đến yếu tố này” đèn pha led. Phạm Huyền
Xem Thêm :
| 
Đăng nhận xét